Το σιδηροδρομικό δίκτυο Πελοποννήσου ως Bιομηχανική Kληρονομιά

Έκκληση στους σιδηροδρομικούς φορείς και τα αρμόδια υπουργεία αλλά και στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) και τα τοπικά τους παραρτήματα στην Πελοπόννησο απηύθυνε το Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Επιτροπής για τη Διατήρηση της Βιομηχανικής Κληρονομιάς (TICCIH), στο πλαίσιο πρωτοβουλίας που ανέλαβε για τη διάσωση του ιστορικού σιδηροδρομικού δικτύου Πελοποννήσου και των σημαντικών τεχνικών αρχείων τα οποία βρίσκονται σε κίνδυνο στις εγκαταλειμμένες ή υπολειτουργούσες εγκαταστάσεις του δικτύου.

Η βιομηχανική κληρονομιά συγκροτείται από τα κατάλοιπα του βιομηχανικού πολιτισμού, που χαρακτηρίζονται για την ιστορική, τεχνολογική, κοινωνική, αρχιτεκτονική και επιστημονική τους αξία, διαφυλάσσει την ιστορική μνήμη και την συνέχεια των πόλεων και μεταφέρει μια ζωντανή απεικόνιση του παρελθόντος στην σύγχρονη πόλη.

Το Μετρικό Σιδηροδρομικό Δίκτυο Πελοποννήσου περιλαμβάνει 153 σιδηροδρομικούς σταθμούς και στάσεις, πολλοί από αυτούς με χώρους αναμονής και εξυπηρέτησης επιβατών, αλλά και κτήρια αποθήκευσης εμπορευμάτων. Είχε, δε, 17 συγκροτήματα μηχανοστασίων με ρεμίζες ατμομηχανών ή βαγονιών, και κτήρια εργασίας και διαμονής προσωπικού, τόσο εκεί όσο και διάσπαρτα στο Δίκτυο.

Περιλαμβάνει, επίσης, αρκετά σύνθετα τεχνικά έργα (π.χ. σπουδαίες λιθόκτιστες ή μεταλλικές κοιλαδογέφυρες, τούνελ κ.λπ.). Σε αρκετά σημεία στο Δίκτυο διατηρούνται σημαντικά δείγματα εξοπλισμού κατασκευής γραμμής και βαγόνια τροχαίου υλικού κάθε είδους και μορφής (ατμομηχανές, οτομοτρίς, επιβατικά και φορτηγά βαγόνια). Μερικά από αυτά προέρχονται από χαμένα, κλειστά από παλιά, δίκτυα ή ανάγονται στα τέλη του 19ου αιώνα.

Πρόκειται για τοπόσημα της περιοχής, κτίρια που άλλοτε πατούσαν και επισκέπτονταν πλήθος κόσμου, μετατρέποντας μικρά χωριά σε τουριστικά κέντρα της περιοχής, ενδυναμώνοντας την τοπική οικονομία και εξασφαλίζοντας ως ένα βαθμό την εξωστρέφεια και την εμπορική δύναμη των πολιτών.

Σήμερα, μόνο εικόνα εγκατάλειψης και παρακμής θυμίζουν οι περιοχές αυτές, τα κτίρια έχουν ξεχάσει από καιρό την παλιά τους αίγλη, παρόλο που η in situ διάσωση και επανάχρηση των μνημείων παρέχει τα εχέγγυα για την επανένταξη τους στον πολεοδομικό ιστό της εκάστοτε πόλης με ένα σύγχρονο βλέμμα, με αυτοπεποίθηση αλλά και σεβασμό στον πολιτισμό και την ιστορία τους.