Συμφωνία για το προσφυγικό με αντάλλαγμα το άνοιγμα ενταξιακών διαπραγματεύσεων για την Τουρκία

Οι ηγέτες των 28 κρατών μελών της ΕΕ και ο Τούρκος πρωθυπουργός Αχμέντ Νταβούτογλου, συμφώνησαν την Κυριακή (29 Νοεμβρίου) να ανακόψουν τη ροή των προσφύγων στην Ευρώπη, σε συνδυασμό με το ξεμπλοκάρισμα των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, καθώς και ένα πακέτο βοήθειας 3 δις ευρώ.

Αντιμέτωποι με μια πρωτοφανή ροή αιτούντων άσυλο, οι ηγέτες της ΕΕ συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες για μια έκτη συνάντηση για τη μετανάστευση, αυτή τη φορά στη μορφή συνόδου κορυφής ΕΕ-Τουρκίας.

Αλλά σε αντίθεση με τις προηγούμενες συνόδους κορυφής, οι οποίες έληγαν μετά τα μεσάνυχτα, η συνάντηση αυτή έληξε στις 20:00, προκειμένου να δοθεί χρόνος στους ηγέτες να εγκαταλείψουν την πρωτεύουσα του Βελγίου. Η τρομοκρατική απειλή μειώθηκε στο επίπεδο 3 την Πέμπτη, αλλά οι βελγικές υπηρεσίες ασφαλείας ενημέρωσαν τους ηγέτες της ΕΕ να μην περάσουν τη νύχτα στις Βρυξέλλες.

Ως οικοδεσπότης της συνάντησης, ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε ότι περίπου 1,5 εκατομμύρια άτομα έχουν εισέλθει παράνομα στην ΕΕ το 2015, και οι περισσότεροι εισήλθαν από την Τουρκία.

Η Τουρκία εκπροσωπήθηκε από τονΑχμέτ Νταβούτογλου, ο οποίος πρόσφατα ανανέωσε τη θητεία του ως πρωθυπουργός. Ο Νταβούτογλου θα κάνει μια ομιλία στο τουρκικό Κοινοβούλιο σήεμρα, ζητώντας ψήφο εμπιστοσύνης στη νέα κυβέρνηση του.

Μεταξύ του Προέδρου Ρετσέπ Ταγίπ Ερντογάν και του πρωθυπουργού Νταβούτογλου, οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες προτιμούν τον τελευταίο, καθώς θεωρείται ως πιο προβλέψιμος και λιγότερο συγκρουσιακός.

Ένα από τα λίγα στοιχεία που δεν ήταν γνωστά κατά τη σύνοδο κορυφής ήταν αν η Τουρκία θα αποδεχθεί την προσφορά των 3 δις €, ή θα ζητήσει περισσότερα. Η αρχική πρόταση της ΕΕ ήταν € 3 δις σε δύο χρόνια, ενώ η Άγκυρα φέρεται να είχε ζητήσει 3,5 δις € ετησίως.

Η δήλωση που σφραγίζει τη συμφωνία έχει ως εξής: «Η ΕΕ έχει δεσμευτεί να παρέχει αρχικά € 3 δις πρόσθετους πόρους. Η ανάγκη και η φύση αυτής της χρηματοδότησης θα πρέπει να επανεξεταστεί υπό το πρίσμα της εξελισσόμενης κατάστασης».

Δεν είναι σαφές από πού θα προέρχονται τα χρήματα αυτά. Η αρχική πρόταση είναι ότι η Επιτροπή θα παρέχει τα 500 εκ και τα κράτη μέλη τα υπόλοιπα € 2,5 δις.

Αλλά πηγές είπαν στην EurActiv ότι πολλά κράτη μέλη έχουν ζητήσει από την Επιτροπή να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος του ποσού. Ορισμένα, ωστόσο, εξέφρασαν την ανησυχία ότι τα χρήματα αυτά θα πρέπει να λαμβάνονται από τα ταμεία συνοχής, ή άλλα προγράμματα των οποίων είναι δικαιούχοι.

Διπλωμάτες είπαν στη EurActiv ότι η Επιτροπή θα πρέπει να λύσει αυτό το θέμα σε μεταγενέστερο στάδιο, και ότι είναι «ανάρμοστο» να συζητήσει αυτές τις λεπτομέρειες στην παρουσία του Τούρκου Πρωθυπουργού.

Επιπλέον, η ΕΕ συμφώνησε να θέσει σε εφαρμογή έναν υψηλού επιπέδου διάλογο με την Τουρκία, με δύο ετήσιες διασκέψεις κορυφής, και τακτικές συναντήσεις υψηλού επιπέδου για την εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας, καθώς και θεματικά ζητήματα, όπως η ενέργεια.

Η ΕΕ έδωσε την προοπτική στους Τούρκους να είναι σε θέση να ταξιδεύουν χωρίς βίζα στον χώρο Σένγκεν της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τον Οκτώβριο του 2016, εφόσον εν τω μεταξύ, η Άγκυρα πληροί τις απαραίτητες προϋποθέσεις και ξεκινήσει την εφαρμογή στο ακέραιο τη συμφωνία επανεισδοχής ΕΕ-Τουρκίας, που αρχίζει τον Ιούνιο του επόμενου έτους.

Στις 14 Δεκεμβρίου, ΕΕ και Τουρκία θα ανοίξουν το κεφάλαιο 17 των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της χώρας (Οικονομική και Νομισματική Πολιτική). Επιπλέον, η Επιτροπή είναι επιφορτισμένη με την προετοιμασία των προτάσεων για το άνοιγμα περισσότερων κεφαλαίων.

Πηγές της ΕΕ είπε στη EurActiv ότι πρόκειται για το κεφάλαιο 23 (Δικαιοσύνη και θεμελιώδη δικαιώματα), 24 (Δικαιοσύνη, Ελευθερία και Ασφάλεια), 30 (Εξωτερικές Σχέσεις), 15 (Ενέργεια) και 26 (Εκπαίδευση και Πολιτισμός).

Καλές προοπτικές για το Κυπριακό

Η Κύπρος έχει μπλοκάρει πολλά κεφάλαια διαπραγμάτευσης λόγω της κατοχής του βόρειου τμήματός της από την Τουρκία. Ωστόσο, ο Πρόεδρος Νίκος Αναστασίας δεν άσκησε το δικαίωμα του βέτο. Στην ομιλία του προς τους δημοσιογράφους, ο Νταβούτογλου είπε ότι αναμένει μια λύση στο Κυπριακό κατά τους προσεχείς μήνες.

Αλλά, όπως είπε ο Τουσκ, η μετανάστευση ήταν ο κύριος λόγος της συνάντησης των ηγετών.

«Επιτρέψτε μου να δηλώσω σαφώς ότι δεν περιμένουμε κανέναν να φυλάξει τα σύνορά μας για μας. Αυτό μπορεί και πρέπει να γίνει μόνο από τους Ευρωπαίους», δήλωσε ο Τουσκ, προσθέτοντας ότι από την άλλη πλευρά, η ΕΕ αναμένει «ένα σημαντικό βήμα προς την αλλαγή των κανόνων του παιχνιδιού, όταν πρόκειται για την αναχαίτιση της ροής της μετανάστευσης που έρχονται στην ΕΕ μέσω της Τουρκίας».

Ωστόσο, παραμένει ασαφές το πώς θα μπορέσει η Τουρκία να αποτρέψει τους μετανάστες να περάσουν στην ΕΕ.

Θεωρείται ότι μέρος των κεφαλαίων της ΕΕ θα προοριστεί για τη δημιουργία θέσεων εργασίας για τους εκτοπισμένους Σύριους που ζουν στην Τουρκία. Όμως, όπως έχει δείξει η εμπειρία, οι πρόσφυγες λένε ότι θέλουν να πάνε στη Γερμανία, και δεν δελεάζονται από τις χώρες της ΕΕ με πολύ υψηλότερο ΑΕΠ από αυτό της Τουρκίας.

Ερωτηθείς πώς θα εγγυηθεί την ανακοπή της ροής μεταναστών από την Τουρκία στην ΕΕ, ο Νταβούτογλου είπε ότι όταν εφαρμοστεί το κοινό σχέδιο θα υπάρξει πολύ μεγαλύτερη νόμιμη μετανάστευση από ό, τι παράνομη.

EurActiv, Georgi Gotev